Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen damarların zamanla daralmasıdır. Kalp krizinin en sık nedenidir; ancak erken tanı, doğru ilaç tedavisi ve gerektiğinde damarın açılmasıyla büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
Koroner arter hastalığı nedir?
Kalbi besleyen koroner damarların iç yüzeyinde yağ, kolesterol ve kalsiyumdan oluşan plaklar birikir. Plak büyüdükçe damar daralır ve kalp kası, özellikle efor sırasında yeterli kan alamaz. Plağın yüzeyi çatlarsa üzerinde pıhtı oluşur ve damar aniden tıkanabilir; bu tablo kalp krizidir.
Hangi belirtilerle ortaya çıkar?
En tipik belirti, eforla gelen ve dinlenince geçen göğüs baskısı ya da sıkışmadır. Ağrı kola, çeneye, sırta veya mideye yayılabilir. Nefes darlığı, çabuk yorulma ve efor kapasitesinde azalma da sık görülür. Kadınlarda, yaşlılarda ve diyabetlilerde belirtiler daha silik olabilir.
- 15 dakikadan uzun süren göğüs ağrısı veya baskısı
- Ağrıya soğuk terleme, bulantı veya nefes darlığının eşlik etmesi
- Bayılma ya da bayılacak gibi olma
- Dinlenirken başlayan veya giderek sıklaşan göğüs ağrısı
Tanı nasıl konur?
Değerlendirme ayrıntılı öykü, muayene ve EKG ile başlar. Kan değerleri ve ekokardiyografinin ardından, şikâyet ve risk düzeyine göre efor testi, koroner BT anjiyografi ya da klasik koroner anjiyografi planlanır. Amaç, önemli bir darlığı gözden kaçırmadan gereksiz işlemden de kaçınmaktır.
Tedavi seçenekleri
Her hastada tedavinin temeli risk etkenlerinin kontrolüdür: sigarayı bırakmak, kolesterolü hedef değere çekmek, tansiyonu ve kan şekerini düzenlemek. Kan sulandırıcılar, kolesterol ilaçları ve kalbin yükünü azaltan ilaçlar hem şikâyetleri hem de kalp krizi riskini azaltır.
İlaca rağmen süren şikâyetlerde ya da kalp kasının büyük bölümünü tehdit eden darlıklarda damar, anjiyografi sırasında balon ve stentle açılabilir. Çok damarı etkileyen ya da stente uygun olmayan darlıklarda bypass ameliyatı kalp cerrahisiyle birlikte değerlendirilir.
“Stent ya da bypass bir başlangıçtır; uzun dönemde hastayı koruyan, düzenli ilaç kullanımı ve risk etkenlerinin kontrolüdür.”
Uzun dönem takip
Koroner arter hastalığı ömür boyu takip gerektirir. Düzenli kontrollerde ilaçlar gözden geçirilir, kolesterol ve tansiyon değerleri izlenir, gerektiğinde efor testi ya da ekokardiyografi tekrarlanır. Düzenli egzersiz ve kalp dostu beslenme bu sürecin ayrılmaz parçasıdır.
