Birkaç yüz metre yürüdükten sonra baldırınızda kramp gibi bir ağrı başlıyor, durunca geçiyorsa bunu yaşa ya da yorgunluğa bağlamayın. Bu tablo çoğu zaman bacak atardamarlarındaki daralmanın ilk işaretidir ve kalp damarlarınız hakkında da önemli bir ipucu verir.
Periferik arter hastalığı nedir?
Periferik arter hastalığı, bacaklara kan taşıyan atardamarların iç yüzeyinde yağ ve kalsiyumdan oluşan plakların birikmesiyle damarın daralmasıdır. Süreç, kalp krizine yol açan koroner arter hastalığıyla aynıdır; yalnızca etkilenen damar farklıdır. Bu nedenle bacak damarında darlık bulunan bir kişinin kalp ve beyin damarları da mutlaka değerlendirilmelidir.
Hangi belirtilere dikkat etmeli?
En tipik belirti, yürümekle başlayan ve dinlenince birkaç dakikada geçen bacak ağrısıdır. Ağrı daralmanın yerine göre baldırda, uylukta ya da kalçada hissedilir. Hastalık ilerledikçe yürüme mesafesi kısalır.
- Dinlenirken, özellikle gece ayakta artan ağrı
- Ayakta ya da parmaklarda iyileşmeyen yara
- Ayakta soğukluk, solukluk veya morarma
- Bir bacakta aniden başlayan şiddetli ağrı ve uyuşma
Kimler risk altında?
Sigara, hastalığın en güçlü tetikleyicisidir. Diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, böbrek hastalığı ve 65 yaş üzeri olmak riski belirgin şekilde artırır. Bu etkenlerden birkaçı birlikte varsa belirti olmasa da tarama yapılması önerilir.
Tanı nasıl konur?
İlk adım, ayak bileği ve koldan ölçülen tansiyonların oranlandığı ayak bileği-kol indeksidir. Ağrısız, birkaç dakikalık bu ölçümde 0,90’ın altındaki değerler darlığı düşündürür. Darlığın yeri ve derecesi Doppler ultrasonla, tedavi planlanacaksa BT veya klasik anjiyografiyle belirlenir.
“Bacakta darlık bulunan her hasta, aslında kalp-damar riski yüksek bir hastadır.”
Tedavi seçenekleri
Tedavinin temeli sigarayı bırakmak, kolesterolü ve tansiyonu hedef değerlere çekmek ve kan pıhtılaşmasını azaltan ilaçlardır. Düzenli, ağrı sınırını zorlayan yürüyüş programları yeni damar yollarının gelişmesine yardım eder ve yürüme mesafesini anlamlı ölçüde uzatır. Yaşam kalitesini bozan ya da bacağı tehdit eden darlıklarda balon, stent veya bypass ameliyatı gündeme gelir.
Sonuç
Yürürken gelen bacak ağrısı erken yakalandığında hem bacağınızı hem de kalbinizi korumak için değerli bir fırsattır. Şikâyetiniz varsa ya da risk etkenleriniz birikmişse basit bir ölçümle değerlendirme yaptırın.
